Geçen hafta konumuz tasarım sorunları idi. Tasarım deyince, çoğumuz estetik temelli düşünürüz; bir anbalajın şıklığı, bir logonun çizgileri, bir sayfanın düzeni gibi. Halbuki tasarım bunların çok ötesinde bir şeydir; günlük hayatın en küçük ayrıntılarında karşımıza çıkan, normalde pek görünür ve fark edilir olmasa da hayatımızdaki etkisi büyük olan kararların tümünü kapsar. Bir kapının hangi yönde açılacağı, merdiven rıhlarının yüksekliği, elektrik düğmesi ve prizin nerede olacağı, hatta otobüs durağının nereye konacağı, metronun nerede duracağı, telefon tuşlarının ebadı ve yerleşimi, asansördeki alarm butonunun işaretlemesi, yeri, yüksekliği gibi… Bunların hepsi birer tasarım kararıdır. Verilen bu kararlar yalnızca bahse konu nesneleri etkilemekle kalmaz; aynı zamanda hayatın ne kadar kolaylaşacağı veya zorlaşacağı üzerinde etkilidir.
Kat Holmes, “Mismatch: How Inclusion Shapes Design” (Uyumsuzluk: Kapsayıcılık Tasarımı Nasıl şekillendirir?) isimli eserinde bir tasarımdan ötürü sorun yaşayanlara odaklanıyor ve bu tarz durumlara “mismatch” yani uyumsuzluk adını veriyor. Holmes, Microsoft’ta kapsayıcı tasarım ekibini kurarak bu yaklaşımın yaygınlaşmasına öncülük etmiş bir tasarımcı. Bugün farklı kurumlarla yürüttüğü çalışmalar sayesinde, kapsayıcı tasarım birçok endüstride yol gösterici bir yöntem haline gelmiş durumda. Kitapta kendi deneyimlerini farklı hikayelerle birleştirerek dışlanmanın nasıl döngüsel hale geldiğini gösteriyor. Çok net bir şekilde anlıyoruz ki toplumsal alışkanlıklar tasarımları şekillendiriyor, tasarımlar da alışkanlıkları yeniden üretiyor. Bu zincir kırılmadığında uyumsuzluklar çoğalıyor. Yazımda babam Sabri Bey ve Vehbi Koç’un birlikte yaşadıkları bir anıya da yer verdim. Okumayanlar için kısa bir vidyosu ve linki ektedir.
Yarın ise “Mutsuzluk, Mutluluğun Neresinde?” diye soracağım. Mutluluk pozitif duyguların toplamı mıdır? Yoksa yalnızca keyifli anların artışında mıdır? Birinin mutsuzluğunu duymazdan gelmek onda nasıl bir etki yaratır? “Mutlu et mutlu ol” felsefemizin mutsuzlukla nasıl bir bağlantısı var? Kalıcı mutluluk insan doğasına aykırı mıdır? Kuran’da yar alan “sizi muhakkak sınayacağız” sözlerinin tüm bunlarla ne ilgisi var?
Tüm bu soruların cevaplarını öğrenmek istiyorsanız yarın saat 11.00’de tüm platformlarda bekliyorum.
Yazımın tamamını okumak için: https://muratulker.com/uyumsuzluk-hic-dusunmuyorlar-mi-boyle-yaparken/
