Geçen hafta “İrrasyonellik Hata Mıdır?” başlıklı yazımda rasyonalite ve irrasyonellik ikilemini sorguladım. Üniversitede öğrendiğimiz örgütsel karar vermek yaklaşımı, yıllarca rasyonalite, verimlilik ve ölçülebilirlik üzerine inşa edilmiştir. İktisat, toplumda bireylerin mantıklı, tutarlı ve faydacı davrandığını varsayar. Ancak davranışsal ekonomi, bilişsel psikoloji ve iletişim çalışmalarında deneysel bulgular, bu varsayımın yetersiz kaldığını gösteriyor. Bence insanlar zamanla, tecrübeyle kısa yollar öğreniyorlar, kurnazca ön alıyorlar birbirleriyle yarışarak. Türkiye’de her kuşakta birden fazla yüksek enflasyon macerası yaşayan bizler ile daha ilk nesil bir nevi kapitalizmi yaşayan Çin halkı örneğinde görmek mümkün!
İrrasyonelliğin bir hata veya sapma olarak değil, bağlama duyarlı, algı temelli ve işlevsel bir karar mantığı olarak konumlandığını ileri sürenler var. Rasyonel analiz ile psiko-lojik içgörülerin bütünleştirilmesine dayalı hibrit bir karar verme çerçevesinin, özellikle yapay zeka ve algoritmik yönetişim çağında giderek hayati hale geldiğini söylüyorlar. “Psiko-lojik” adı verilen bu perspektif, tüketici davranışlarının yüzeyde görünen rasyonel nedenlerden çok daha karmaşık ve bağlamsal olduğunu savunuyor.
Yazımın kısa bir tanıtım vidyosu ve hala okuyamayanlar için linki ekte..
Yarın İstanbul’da bir tura çıkacağız. İTO Meclis başkanımız, kadim dostum, gençlik arkadaşım Dr. Erhan Erken Bey, 2022 yılında İstanbul’un iktisadi dönüşümü üzerine çok anlamlı bir doktora tezi yazdı. Geçen Turing’de İstanbul’un kültür şehri olarak gelişimini anlatan bir sunum yaptı. Vidyoyu merakla izledim, doktora tezini inceledim. 2024’te Abdullah Tuğ, İstanbul’un Unutulan Tarihi, Tılsımları ve Efsaneleri kitabına önsöz yazmıştım. Bu kitaptan da bazı tamamlamalar ile İstanbul’un kültür ve gelişim tarihini anlatan oldukça keyifli bir yazı oluştu. Beğeneceğinizi ve bu yazıyı okuduktan sonra İstanbul’a farklı bir gözle bakacağınızı düşünüyorum.
Yarın saat 11.00’de tüm platformlarda görüşelim.
Yazımın tamamını okumak için: https://muratulker.com/irrasyonellik-hata-midir/
